آموزش کامل و قدم‌به‌قدم فلش کردن گوشی سامسونگ با Odin؛ راهنمای تخصصی 

 شاید برای خیلی از شما پیش اومده باشه که گوشی سامسونگتون روی لوگو گیر کنه، رمزش یادتون بره، یا بعد از یه آپدیت ناقص، عملکردش کاملاً به هم بریزه. تو این شرایط، اولین کلمه‌ای که از تعمیرکارها می‌شنوید اینه: «باید فلش بشه.»

کلمه “فلش کردن” (Flashing) برای کاربرای عادی یه هاله ترسناک داره. انگار قراره وارد ماتریکس بشیم و کدهای سبز رنگ بنویسیم! اما واقعیت اینه که فلش کردن، در واقع همون «نصب مجدد سیستم‌عامل» هست؛ دقیقاً شبیه وقتی که ویندوز لپ‌تاپتون می‌پره و دوباره نصبش می‌کنید.

اما صبر کنید! قبل از اینکه احساس کنید یه هکر حرفه‌ای شدید، باید یه هشدار جدی بهتون بدم. فلش کردن گوشی، بر خلاف نصب یک برنامه ساده، یه پروسه حساس و دقیقه. یک اشتباه کوچیک تو انتخاب فایل یا قطع شدن کابل وسط کار، می‌تونه گوشی رو به یه آجر (Brick) تبدیل کنه.

ما در تیم فنی تراتک تصمیم گرفتیم کامل‌ترین و ایمن‌ترین راهنمای فلش گوشی‌های سامسونگ رو براتون بنویسیم. تو این مقاله ، نه تنها روش کار با نرم‌افزار Odin رو یاد می‌گیرید، بلکه تمام فوت‌ون‌های کوزه‌گری که تعمیرکارها بهتون نمیگن (مثل انتخاب باینری درست و حل ارورهای عجیب) رو هم بررسی می‌کنیم. پس اگه آماده‌اید که با احتیاط و دقت وارد دنیای نرم‌افزار موبایل بشید، قهوه‌تون رو بریزید و با من همراه باشید.

هشدار بسیار مهم قبل از شروع

لطفاً این بخش را با دقت بخوانید! این آموزش برای کاربرانی تهیه شده که دانش فنی متوسطی دارند. فلش کردن گوشی آخرین راه حل (Last Resort) است. قبل از انجام این کار: ۱. حتماً روش‌های ساده‌تر مثل ریست فکتوری از منوی ریکاوری را امتحان کنید. ۲. اگر در انتخاب فایل مناسب شک دارید یا لپ‌تاپ مطمئنی ندارید، این کار را به یک تعمیرکار بسپارید. ۳. ریسک‌هایی مثل پریدن سریال (IMEI)، پاک شدن تمام اطلاعات و یا خاموشی کامل دستگاه (در صورت اشتباه کاربر) وجود دارد. 

فلش کردن گوشی سامسونگ یعنی چه و چه زمانی لازم است؟

بیاید اول ببینیم وقتی میگیم “فلش”، دقیقا چه اتفاقی میفته. گوشی شما شامل چندین لایه نرم‌افزاریه:

1. بوت‌لودر (Bootloader): اولین برنامه‌ای که اجرا میشه و سخت‌افزار رو چک میکنه.
2. کرنل (Kernel): هسته‌ای که ارتباط بین سخت‌افزار و نرم‌افزار رو برقرار میکنه.
3. سیستم‌عامل (Android): همون محیطی که می‌بینید.
4. رابط کاربری (One UI): پوسته اختصاصی سامسونگ.

وقتی گوشی رو فلش می‌کنید، نرم‌افزار Odin میاد و تمام این پارتیشن‌ها رو پاک میکنه و نسخه‌های جدید و سالم رو جایگزین میکنه. این کار باعث میشه هر چی ویروس، باگ سیستمی، فایل خراب یا تنظیمات اشتباه بوده، از بین بره.

چه زمانی باید گوشی را فلش کنیم؟ در تجربه ما تو بخش خدمات نرم‌افزاری تراتک، فلش کردن درمان دردهای زیره:

• بوت لوپ (Boot Loop): گوشی روشن میشه، لوگوی Samsung میاد، ریست میشه و این چرخه تا ابد ادامه داره.
• سافت بریک (Soft Brick): گوشی روشن میشه ولی رو یه صفحه خاص (مثلا عکس کابل و کامپیوتر) گیر میکنه.
• باگ‌های نرم‌افزاری حاد: دوربین باز نمیشه، وای‌فای روشن نمیشه، یا ارورهای “Process Stopped” پشت سر هم میاد و با ریست فکتوری هم درست نشده.
• آپدیت دستی: وقتی اندروید ۱۵ برای کشور هند اومده ولی برای گوشی شما تو ایران هنوز نیومده و شما عجله دارید (البته باید مدل دقیق یکی باشه).
• فراموشی الگو/رمز: فلش کردن قفل صفحه رو میشکنه (دقت کنید قفل FRP یا همون جیمیل با فلش باز نمیشه).
• دانگرید (Downgrade): برگشتن به نسخه قدیمی اندروید (که شرایط خیلی خاصی داره و جلوتر میگم).

پیش‌نیازهای حیاتی: جعبه ابزار خود را آماده کنید

قبل از اینکه بریم سراغ دانلود فایل، باید مطمئن بشیم ابزار کارمون جوره. فلش کردن مثل جراحی مغز میمونه، وسط عمل نمیشه دنبال پنس گشت!

۱. کامپیوتر یا لپ‌تاپ ویندوزی

نرم‌افزار Odin فقط روی ویندوز کار میکنه. پیشنهاد ما استفاده از لپ‌تاپ هست. چرا؟ چون اگه وسط فلش کردن برق خونه بره، لپ‌تاپ باتری داره و گوشی خاموش نمیشه. اگه با کامپیوتر رومیزی (PC) انجام میدید، حتماً از محافظ برق مطمئن استفاده کنید.

۲. درایورهای USB سامسونگ

ویندوز به صورت پیش‌فرض گوشی سامسونگ رو تو حالت “دانلود مود” نمی‌شناسه. باید زبان مشترک بین کامپیوتر و گوشی رو نصب کنید.

• عبارت “Samsung USB Drivers for Mobile Phones” رو سرچ کنید.
• فایل نصبی (معمولاً حدود ۳۰ مگابایت) رو دانلود و نصب کنید.
• بعد از نصب، حتماً یک بار ویندوز رو ریستارت کنید.

۳. کابل USB سالم (خیلی مهم!)

شاید باورتون نشه ولی ۵۰ درصد ارورهای Odin (مثل ارور SetupConnection) بخاطر کابل بی‌کیفیته.

• از کابل شارژری که از دستفروش مترو خریدید استفاده نکنید!
• حتماً از کابل اورجینال خود جعبه یا کابل‌های برند معتبر (مثل Anker یا Baseus) که قابلیت انتقال دیتا دارند استفاده کنید.
• کابل نباید لقی داشته باشه. اگه سوکت گوشی شله، فلش نکنید! یک تکان کوچک و قطع شدن کابل وسط رایت شدن فایل سیستم، یعنی مرگ گوشی.

۴. شارژ باتری

مطمئن بشید گوشی حداقل ۵۰ درصد شارژ داره. درسته که پروسه فلش ۵ دقیقه طول میکشه، ولی اگه مشکلی پیش بیاد و نیاز به تکرار باشه، نباید استرس باتری داشته باشید.

۵. بکاپ گیری (اگر گوشی روشن می‌شود)

فلش کردن (در حالت استاندارد) تمام اطلاعات، عکس‌ها، مخاطبین و پیامک‌ها رو پودر میکنه! اگه گوشی هنوز بالا میاد، حتماً با استفاده از Samsung Smart Switch روی کامپیوتر یا کارت حافظه بکاپ بگیرید.

چطور رام مناسب برای فلش کردن گوشی سامسونگ پیدا کنیم؟

اینجا جاییه که خیلی‌ها اشتباه میکنن و گوشی رو به فنا میدن. سامسونگ هزاران مدل داره و برای هر مدل، صدها رام. برای دانلود رام صحیح، باید ۳ تا مولفه رو مثل اسم رمز بلد باشید: مدل دقیق، منطقه (CSC) و باینری.

۱. مدل نامبر دقیق (Model Number)

پشت گوشی یا توی تنظیمات (Settings > About Phone) رو ببینید. مثال: گلکسی S23 Ultra ممکنه SM-S918B باشه یا SM-S918N.

• رام مدل S918B رو نمیشه روی S918N ریخت. حتی اگه هر دوتاشون S23 Ultra باشن. اون حرف آخر (B, E, F, N, U) نشان‌دهنده نوع پردازنده و منطقه سخت‌افزاریه. اشتباه زدن = خاموشی.

۲. منطقه یا CSC

رام‌های سامسونگ برای کشورهای مختلف سفارشی شدن.

• THR: منطقه ایران (معمولاً منو و کیبورد فارسی پیش‌فرض داره).
• XSG / MID: امارات و خاورمیانه (گزینه‌های خوبی هستن).
• EUX: اروپا. بعضی رام‌ها “تک منطقه” و بعضی “مولتی منطقه” (Multi-CSC) هستن. معمولاً برای ما ایرانی‌ها رام‌های خاورمیانه (MID/XSG) بهترین سازگاری رو دارن و قابلیت‌هایی مثل ضبط مکالمه (Call Recorder) توشون فعاله.

۳. نسخه باینری (Binary / Bit / SW REV) – کلید طلایی!

این مهمترین بخش آموزشه. سامسونگ یه قفل امنیتی داره که اجازه نمیده شما نسخه قدیمی‌تر رو روی نسخه جدید نصب کنید (آنتی رول‌بک). شما باید رامی رو دانلود کنید که عدد باینری‌اش مساوی یا بزرگتر از باینری فعلی گوشی باشه.

چطور باینری گوشی رو بخونیم؟ برید به Settings > About phone > Software information. به عبارت Baseband version نگاه کنید. مثال: A546EXXS4AWF1 از سمت راست بشمارید و بیاید عقب. پنجمین کاراکتر، عدد باینریه. در مثال بالا، باینری عدد 4 هست.

• شما می‌تونید رامی با باینری ۴ یا ۵ دانلود کنید.
• شما نمی‌تونید رامی با باینری ۳ یا ۲ یا ۱ دانلود کنید. (اودین ارور میده).

نکته برای گوشی‌های خاموش: اگه گوشی بالا نمیاد، ببریدش به حالت ریکاوری (Recovery Mode). اون بالا تو خط‌های ریز زرد رنگ، عبارتی شبیه همون بیس‌بند نوشته شده. عدد لای اون حروف رو پیدا کنید.

از کجا دانلود کنیم؟

ما تو تراتک از سایت‌های زیر استفاده می‌کنیم:

1. SamFw.com: (پیشنهاد ما) رایگان، سرعت بالا، بدون نیاز به ثبت نام.
2. SamMobile.com: مرجع اصلی ولی سرعت دانلود نسخه رایگانش خیلی کمه.
3. Samsung-Firmware.org: آرشیو خوب.

تو این سایت‌ها مدل گوشی (مثلا SM-A546E) رو سرچ کنید و رامی که باینری‌اش میخوره رو دانلود کنید. حجم فایل معمولاً بین ۵ تا ۸ گیگابایته.

معرفی و نصب نرم‌افزار Odin برای فلش سامسونگ

نرم‌افزار Odin (اودین) در واقع ابزار داخلی مهندسین و مراکز خدمات سامسونگ بوده که سال‌ها پیش به بیرون درز کرده و الان نسخه‌های مختلفش به صورت غیررسمی منتشر میشه. این یعنی محیطش خیلی خوشگل و کاربرپسند نیست، ولی کارش رو درست انجام میده.

کدام نسخه Odin را دانلود کنیم؟

• برای گوشی‌های جدید (از سال ۲۰۱۸ به بعد): Odin3 v3.14.4 یا جدیدتر.
• برای گوشی‌های خیلی قدیمی (مثل Galaxy S5, J7 2015): نسخه‌های قدیمی‌تر مثل v3.11.

برنامه پرتابله و نیاز به نصب نداره. فایل ZIP رو دانلود کنید، اکسترکت کنید و فایل Odin3.exe رو اجرا کنید (ترجیحاً روش کلیک راست کنید و Run as Administrator بزنید).

مراحل عملی فلش کردن گوشی سامسونگ با Odin

خب، نفس عمیق بکشید. فایل رام دانلود شده، درایور نصبه و اودین بازه. بریم سراغ نجات گوشی.

مرحله ۱: استخراج فایل رام (Unzip)

فایل رامی که دانلود کردید معمولاً فرمت Zip داره. اون رو اکسترکت کنید. در اکثر مدل‌های جدید، شما باید ۵ تا فایل ببینید که اول اسمشون اینجوریه:

1. AP_ (System): سنگین‌ترین فایل که سیستم‌عامل توشه.
2. BL_ (Bootloader): فایل‌های بوت.
3. CP_ (Modem/Radio): فایل‌های آنتن و مودم.
4. CSC_ (Consumer Software Customization): تنظیمات منطقه و پارتیشن‌بندی (با فرمت کامل).
5. HOME_CSC_: تنظیمات منطقه (بدون فرمت).

مرحله ۲: چیدن فایل‌ها در Odin

تو نرم‌افزار اودین، ۴ تا دکمه اصلی سمت راست می‌بینید: BL, AP, CP, CSC. روی هر دکمه کلیک کنید و فایل متناظرش رو از پوشه رام انتخاب کنید.

• روی BL بزنید -> فایل BL_xxxx.md5 را انتخاب کنید.
• روی CP بزنید -> فایل CP_xxxx.md5 را انتخاب کنید.
• روی CSC بزنید -> اینجا باید انتخاب کنید:
  • اگر می‌خواهید گوشی کامل پاک شود (Clean Install) و مشکلات نرم‌افزاری حل شود: فایل CSC_xxxx را انتخاب کنید (پیشنهاد تراتک).
  • اگر اطلاعات مهم دارید و می‌خواهید فقط آپدیت کنید: فایل HOME_CSC_xxxx را انتخاب کنید (ریسک باقی ماندن باگ‌ها هست).
• روی AP بزنید -> فایل AP_xxxx.md5 را انتخاب کنید.
  • نکته مهم: وقتی فایل AP رو انتخاب می‌کنید، برنامه Odin ممکنه برای ۱ تا ۵ دقیقه هنگ کند (Not Responding بزند). نترسید! چون فایل AP خیلی حجیمه، اودین داره کد MD5 رو چک میکنه. دست به موس نزنید و بذارید کارش رو بکنه تا دوباره فعال شه.

مرحله ۳: بردن گوشی به حالت دانلود مود (Download Mode)

حالا گوشی رو باید آماده پذیرش فایل کنیم. این کار تو نسل‌های مختلف متفاوته:

• گوشی‌های قدیمی دکمه‌دار (مثل J7, S7): گوشی خاموش > دکمه‌های “هوم + ولوم پایین + پاور” رو همزمان نگه دارید.
• گوشی‌های دارای دکمه Bixby (مثل S8, S9, S10): گوشی خاموش > دکمه‌های “ولوم پایین + بیکسبی” رو نگه دارید و کابل USB متصل به کامپیوتر رو وصل کنید.
• گوشی‌های جدید تمام صفحه (مثل A54, S21, S23, A14): گوشی خاموش > دکمه‌های “ولوم بالا + ولوم پایین” رو همزمان فشار بدید و نگه دارید > کابل USB (که اون سرش به کامپیوتر وصله) رو سریع وارد گوشی کنید.

بعد از این کار، یه صفحه فیروزه‌ای/آبی میاد که نوشته Warning. حالا یک بار دکمه ولوم بالا را بزنید. الان باید وارد صفحه‌ای بشید که بالاش نوشته Downloading… و مشخصات گوشی رو نشون میده.

مرحله ۴: اتصال و شروع عملیات

حالا به Odin نگاه کنید. در کادر بالا سمت چپ (ID:COM)، باید یک خانه به رنگ آبی یا فیروزه‌ای دربیاد و یک شماره پورت (مثلا 0:[COM5]) بنویسه. این یعنی اودین گوشی رو شناخته.

• به تب Options در اودین برید و چک کنید که فقط گزینه‌های Auto Reboot و F. Reset Time تیک خورده باشن. (دست به بقیه نزنید، مخصوصاً Re-Partition).
• نفس عمیق بکشید و دکمه Start را بزنید.

یک نوار سبز رنگ شروع به پر شدن میکنه. این پروسه بسته به حجم رام و سرعت کابل، بین ۵ تا ۱۵ دقیقه طول میکشه. هشدار حیاتی: در این مدت به هیچ وجه به کابل دست نزنید، لپ‌تاپ رو تکون ندید و برنامه رو نبندید.

وقتی تمام شد، اودین پیغام PASS! رو با رنگ سبز نشون میده و گوشی خودکار ریستارت میشه. بوت اول بعد از فلش کردن ممکنه طولانی بشه (حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه روی لوگوی سامسونگ بمونه). صبر کنید تا صفحه خوش‌آمدگویی (Welcome) بیاد.

خطاهای رایج هنگام فلش و روش رفع آن‌ها

همیشه همه چی گل و بلبل نیست. ممکنه با ارور قرمز FAIL! مواجه بشید. بیاید ببینیم معنی هر کدوم چیه:

۱. ارور SW REV CHECK FAIL (مشکل باینری) متن ارور روی صفحه گوشی: sw rev check fail device 4 binary 3 معنی: دارید سعی می‌کنید رام قدیمی (باینری ۳) رو روی گوشی آپدیت شده (باینری ۴) بریزید. راه حل: باید رام جدیدتر با باینری ۴ یا ۵ دانلود کنید.

۲. گیر کردن روی SetupConnection اودین هیچ کاری نمیکنه و روی این مرحله میمونه. معنی: کامپیوتر نمی‌تونه با گوشی حرف بزنه. راه حل:

• کابل رو عوض کنید.
• پورت USB کامپیوتر رو عوض کنید (پورت‌های پشت کیس بهترن).
• درایورها رو دوباره نصب کنید.
• یک بار کامپیوتر رو ریستارت کنید.

۳. ارور Auth Failed معنی: قفل امنیتی گوشی یا بوت‌لدر اجازه رایت فایل رو نمیده. معمولاً وقتی میخواید فایل کاستوم یا رامی از منطقه خیلی متفاوت بریزید پیش میاد. راه حل: از رام رسمی دقیقاً مطابق با مدل گوشی استفاده کنید.

۴. ارور Re-Partition Operation Failed معنی: پارتیشن‌بندی هارد گوشی بهم ریخته یا فایل PIT مشکل داره. راه حل: از رام ۴ فایل کامل استفاده کنید و مطمئن بشید فایل CSC اصلی (نه HOME) رو انتخاب کردید.

آیا فلش کردن گوشی باعث از بین رفتن اطلاعات می‌شود؟

پاسخ کوتاه: بله، معمولاً. پاسخ دقیق‌تر: بستگی به فایل CSC دارد.

همونطور که بالاتر گفتیم، در رام‌های ۴ فایل (که الان استاندارد همه گوشی‌هاست)، فایل CSC تعیین‌کننده سرنوشت اطلاعات شماست.

• CSC_*: گوشی کامل فرمت میشه (Factory Reset). مناسب برای رفع ویروس، باگ و فروش گوشی.
• HOME_CSC_*: تلاش میکنه اطلاعات رو نگه داره و فقط سیستم رو آپدیت کنه. اما تضمینی نیست! گاهی اوقات تداخل نسخه‌ها باعث میشه گوشی بالا نیاد و مجبور شید وایپ کنید.

توصیه دوستانه تراتک: همیشه فرض رو بر این بذارید که اطلاعات پاک میشه. قبل از شروع، بکاپ بگیرید.

نکات مهم درباره دانگرید (Downgrade)

خیلی‌ها می‌پرسن: «آپدیت جدید اومده گوشیم کند شده، میشه برگردم عقب؟» جواب: شاید، اما با ریسک بالا.

شما فقط در صورتی می‌تونید دانگرید کنید که باینری تغییر نکرده باشه.

• مثال: اندروید ۱۴ با باینری ۴ دارید. اندروید ۱۳ هم باینری ۴ داره. -> دانگرید ممکنه.
• مثال: اندروید ۱۴ با باینری ۴ دارید. اندروید ۱۳ باینری ۳ داره. -> دانگرید غیرممکنه.

حتی اگر باینری اجازه دهد، دانگرید کردن همیشه ریسک باگ، پرپر زدن تصویر و مشکل بیس‌بند (آنتن) داره. ما در تراتک پیشنهاد می‌کنیم مگر در شرایط اضطراری، دانگرید نکنید. همیشه «فکتوری ریست» بعد از آپدیت جدید، بهتر از دانگرید کردنه.

نتیجه گیری

فلش کردن گوشی سامسونگ با Odin، مهارتیه که مرز بین یک “کاربر عادی” و یک “Power User” رو مشخص میکنه. این کار اگه درست انجام بشه، می‌تونه گوشی مرده رو زنده کنه، باگ‌های اعصاب‌خردکن رو از بین ببره و حس تازگی به گوشی بده.

ما در تراتک سعی کردیم تمام مراحل رو شفاف و ساده بگیم. اما یادتون باشه: ۱. در انتخاب فایل رام (مخصوصاً باینری) وسواس داشته باشید. ۲. از کابل و لپ‌تاپ مطمئن استفاده کنید. ۳. اگر ارور داد، هول نشید. ارور رو بخونید و دنبال راه حل باشید.

با رعایت این نکات، شما می‌تونید بدون پرداخت هزینه‌های سنگین تعمیرات نرم‌افزاری، مشکلات گوشی خودتون و خانواده رو حل کنید. موفق باشید!

سوالات متداول

۱. آیا فلش کردن با Odin گارانتی را باطل می‌کند؟ خیر. تا زمانی که از “رام رسمی” (Official Stock ROM) سامسونگ استفاده می‌کنید و وضعیت Knox گوشی صفر (0x0) باقی بماند، گارانتی باطل نمی‌شود. اما اگر فایل‌های روت، ریکاوری کاستوم (TWRP) یا رام‌های دستکاری شده نصب کنید، گارانتی باطل می‌شود.

۲. اگر وسط فلش کردن کابل قطع شد چه کنیم؟ احتمالاً گوشی سافت‌بریک (Soft Brick) می‌شود و تصویری نشان می‌دهد که می‌گوید “Use Smart Switch PC Software”. نترسید! تا زمانی که بوت‌لودر سالم است، گوشی قابل نجات است. کافیست دوباره گوشی را (با نگه داشتن دکمه‌ها) به حالت دانلود مود ببرید و عملیات فلش را از اول تکرار کنید.

۳. تفاوت رام‌های امارات، هند و ویتنام چیست؟ سخت‌افزار گوشی یکی است، اما قوانین نرم‌افزاری فرق می‌کند. مثلاً رام هند و ویتنام معمولاً قابلیت “ضبط مکالمه” فابریک دارند. رام اروپا قوانین GDPR سفت و سختی دارد. برای ما ایرانی‌ها، رام‌های خاورمیانه (MID, XSG, THR) به دلیل پشتیبانی کامل فارسی و تقویم شمسی (در برخی مدل‌ها) بهترین گزینه‌اند.

۴. فایل PIT چیست و آیا باید آن را فلش کنیم؟ فایل PIT نقشه پارتیشن‌بندی حافظه گوشی است. در ۹۹ درصد مواقع نیازی به این فایل ندارید چون داخل خودِ فایل CSC موجود است. استفاده دستی از فایل PIT فقط زمانی لازم است که پارتیشن‌بندی هارد گوشی به شدت آسیب دیده باشد و بخواهید آن را از نو بسازید (Re-Partition) که ریسک بالایی دارد.

۵. آیا فلش کردن قفل جیمیل (FRP) را باز می‌کند؟ خیر! سیستم امنیتی گوگل (FRP) روی سرورهای گوگل و چیپ امنیتی گوشی ذخیره شده است. با تعویض رام، این قفل باز نمی‌شود. اگر بعد از فلش کردن رمز جیمیل را نداشته باشید، گوشی روی مرحله اول تنظیمات گیر می‌کند.

منابع و ریشه صحبت‌ها: این راهنما بر اساس استانداردهای سرویس‌دهی سامسونگ و تجربیات تیم نرم‌افزار تراتک نگارش شده است. برای دانلود ابزارها و فایل‌ها، منابع معتبر زیر پیشنهاد می‌شود:

• (مرجع دانلود رام رایگان و سریع) samfw.com
• (مرجع اخبار و فرمورهای سامسونگ) sammobile.com
• (دانلود آخرین نسخه‌های پایدار Odin) odindownload.com
• (فروم‌های تخصصی حل مشکلات فلش) forum.xda-developers.com