شاهکار احتمالی سامسونگ؛ گلکسی زد ترای فولد (Tri-Fold) و آینده گوشی‌های تاشو

بیایید با هم روراست باشیم؛ بازار گوشی‌های تاشو (Foldable) در یکی دو سال اخیر دچار نوعی رخوت و تکرار شده بود. اگر شما هم مثل ما رویدادهای آنپکد سامسونگ را دنبال کرده باشید، احتمالاً با دیدن گلکسی زد فولد ۶ حس کردید که سامسونگ بیشتر در حال «پولیش کردن» محصول قبلی است تا «نوآوری انقلابی». بله، لولا کمی سفت‌تر شد، چیپست قوی‌تر شد و هوش مصنوعی آمد، اما فرم‌فکتور (Form Factor) همان کتابیِ همیشگی بود.

اما ناگهان، بمب خبری از شرق منفجر شد. هواوی با معرفی Mate XT Ultimate، اولین گوشی تجاری سه‌تکه (Tri-Fold) جهان، شوک بزرگی به بازار وارد کرد. دستگاهی که دو بار تا می‌شود و وقتی باز می‌شود، یک تبلت ۱۰ اینچی کامل است. این حرکت هواوی، سامسونگ را که خودش را «پادشاه بلامنازع تاشوها» می‌دانست، در موقعیت دفاعی قرار داد.

حالا تمام شایعات، پتنت‌ها و پروتوتایپ‌هایی که سال‌ها در آزمایشگاه‌های Samsung Display خاک می‌خوردند، رنگ واقعیت گرفته‌اند. صحبت از گلکسی زد ترای فولد (Galaxy Z Tri-Fold) است؛ پاسخی دندان‌شکن به رقبا و شاید، جسورانه‌ترین محصول سامسونگ در دهه اخیر.

در این مقاله تحلیلی و طولانی، قرار نیست فقط شایعات زرد اینترنتی را مرور کنیم. ما در تراتک می‌خواهیم این تکنولوژی را کالبدشکافی کنیم. می‌خواهیم ببینیم آیا گوشی‌های “سه تکه” واقعاً آینده موبایل هستند یا صرفاً یک نمایش قدرت مهندسی برای خالی کردن جیب خوره‌های تکنولوژی؟ آیا سامسونگ می‌تواند چالش لولاهای دوگانه را حل کند؟ و مهم‌تر از همه، آیا ما واقعاً به یک گوشی که سه بار تا می‌شود نیاز داریم؟

 

گلکسی زد ترای فولد دقیقاً چیست؟ (مفهوم شناسی یک تغییر بزرگ)

قبل از هر چیز باید بفهمیم وقتی می‌گوییم “Tri-Fold” یا سه تکه، دقیقاً از چه حرف می‌زنیم. تا امروز، گوشی‌های تاشوی بازار مثل زد فولد، از نوع “Bi-fold” یا دو تکه بودند. یعنی یک خط تا داشتند و مثل کتاب باز و بسته می‌شدند.

معماری Z شکل و چالش فیزیک

گوشی گلکسی زد ترای فولد، ساختاری شبیه به حرف Z دارد (یا در برخی مدل‌ها شبیه G). این یعنی ما با دو خط تا و سه پنل نمایشگر روبرو هستیم.

نکته کلیدی و چالش‌برانگیز ماجرا اینجاست:

۱. لولا شماره یک: باید به داخل خم شود (In-folding)، مثل زد فولد فعلی.

۲. لولا شماره دو: باید به بیرون خم شود (Out-folding)، مثل هواوی میت ایکس قدیمی.

این ترکیب “درون‌گرد” و “برون‌گرد”، کابوس مهندسان مکانیک است. چرا؟ چون نمایشگرهای منعطف (OLED) معمولاً یا برای خم شدن به داخل طراحی می‌شوند یا به بیرون. وقتی قرار باشد یک پنل واحد، در دو نقطه متفاوت، فشارهای متضاد (کشش و فشار) را تحمل کند، لایه‌های پلیمری و شیشه فوق نازک (UTG) تحت استرس وحشتناکی قرار می‌گیرند.

تاریخچه: از Flex S تا واقعیت

این ایده برای سامسونگ جدید نیست. اگر پیگیر اخبار CES (بزرگترین نمایشگاه الکترونیک مصرفی جهان) باشید، حتماً یادتان هست که بخش نمایشگرهای سامسونگ (Samsung Display) در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲، کانسپت‌هایی به نام Flex S و Flex G را نمایش داد.

• Flex S: مدلی که به شکل حرف S انگلیسی تا می‌شد (یک تا به داخل، یک تا به بیرون). این مدل وقتی بسته می‌شود، یک سومِ صفحه نمایش بیرون می‌ماند و نقش صفحه نمایش کاور را بازی می‌کند. (احتمالاً مدل نهایی سامسونگ همین خواهد بود).
• Flex G: مدلی که دو طرف آن به داخل تا می‌شوند (مثل پنجره‌های قدیمی). این مدل مقاوم‌تر است چون وقتی بسته می‌شود، هیچ نمایشگری بیرون نیست، اما مشکلش این است که برای دیدن هر نوتیفیکیشنی باید گوشی را باز کنید (یا نیاز به نمایشگر چهارم دارید).

سامسونگ سال‌هاست این پروتوتایپ‌ها را دارد، اما تولید انبوه آن‌ها داستان دیگری است. تبدیل یک نمونه آزمایشگاهی به محصولی که دست میلیون‌ها نفر دوام بیاورد، همان حلقه‌ی مفقوده‌ای است که امسال قرار است پیدا شود.

 

چرا سامسونگ دیرتر از هواوی وارد شد؟ (استراتژی احتیاط یا عقب‌ماندگی؟)

شاید بپرسید: «سامسونگ که خودش پنل‌ساز است و این تکنولوژی را سال‌ها قبل نشان داده، چرا گذاشت هواوی اول شود؟»

پاسخ در یک کلمه خلاصه می‌شود: ترس از تکرار فاجعه.

همه ما ماجرای عرضه اولین Galaxy Fold را به یاد داریم. نمایشگرهایی که با برداشتن محافظ پلاستیکی خراب می‌شدند، لولاهایی که گرد و خاک به داخلشان نفوذ می‌کرد و آبروریزی رسانه‌ای که برای سامسونگ پیش آمد. سامسونگ آن زمان درس بزرگی گرفت: “اولین بودن مهم است، اما قابل اعتماد بودن مهم‌تر است.”

تحلیل بازار و استراتژی سامسونگ:

هواوی با عرضه Mate XT ریسک بزرگی کرد. این گوشی قیمتی حدود ۲۸۰۰ دلار دارد، تیراژ تولیدش بسیار محدود است و گزارش‌های زیادی از آسیب‌پذیری شدید صفحه نمایش (مخصوصاً در لولای بیرونی) منتشر شده است. هواوی این محصول را داد تا بگوید “من زنده‌ام و هنوز نوآورم”، حتی اگر محصول نقص داشته باشد.

اما سامسونگ نمی‌تواند چنین ریسکی کند. سامسونگ می‌خواهد ترای فولد را نه به عنوان یک کالای لوکس کلکسیونی، بلکه به عنوان یک دستگاه کاربردی (Daily Driver) بفروشد.

مشکل اصلی در گوشی‌های ترای فولد (مدل Flex S)، آن بخشی از صفحه نمایش است که به “بیرون” تا می‌شود. این بخش همیشه، دقیقاً همیشه در معرض برخورد با کلید توی جیب، میز و سطوح زبر است. در گوشی‌های فعلی (Z Fold 6)، صفحه حساس داخل بسته می‌شود و محافظت می‌شود. اما در ترای فولد، یک سوم صفحه نمایش عملاً سپر بلاست.

سامسونگ احتمالاً در حال توسعه نسل جدیدی از پوشش‌های محافظ (شاید ترکیبی پیشرفته‌تر از UTG و پلاستیک‌های خودترمیم‌شونده) بوده تا مطمئن شود این گوشی بعد از یک ماه تبدیل به زباله الکترونیکی نمی‌شود.

 

بررسی طراحی احتمالی؛ ضخامت و وزن (پاشنه آشیل ماجرا)

بیایید کمی ریاضی فیزیک کار کنیم.

یک گوشی معمولی حدود ۸ میلی‌متر ضخامت دارد. زد فولد ۶ وقتی بسته می‌شود حدود ۱۲ میلی‌متر است (چون دو لایه روی هم می‌آیند).

حالا تصور کنید سه لایه بدنه و نمایشگر روی هم قرار بگیرند. اگر سامسونگ نتواند ضخامت هر لایه را به شدت کاهش دهد، ما با یک “آجر” طرف خواهیم بود که توی جیب که هیچ، توی کیف هم به سختی جا می‌شود!

چالش باتری و تکنولوژی‌های جدید:

برای اینکه ضخامت گوشی در حالت بسته زیر ۱۵ میلی‌متر (که حد تحمل کاربر است) باقی بماند، هر لایه باید ضخامتی در حد ۴ تا ۵ میلی‌متر داشته باشد. در این فضای کم، پورت USB-C به زور جا می‌شود، چه برسد به باتری و دوربین!

اینجاست که پای تکنولوژی‌های نوین باتری به میان می‌آید. سامسونگ احتمالاً (و به اجبار) باید از باتری‌های سیلیکون-کربن (Silicon-Carbon) استفاده کند. این تکنولوژی که رقبای چینی (مثل آنر و هواوی) زودتر سراغش رفتند، اجازه می‌دهد ظرفیت باتری در همان حجم فیزیکی، تا ۲۰ درصد افزایش یابد. بدون این تکنولوژی، گلکسی ترای فولد یا باید باتری ضعیفی داشته باشد (که برای ۳ صفحه نمایش فاجعه است) یا باید خیلی ضخیم باشد.

ارگونومی:

وزن دستگاه هم داستان دیگری است. زد فولد ۶ حدود ۲۴۰ گرم وزن دارد. ترای فولد با سه بدنه و دو لولا، پتانسیل رسیدن به ۳۰۰ گرم را دارد. ۳۰۰ گرم یعنی وزن یک تبلت کوچک! سامسونگ باید از متریال‌های فوق سبک مثل تیتانیوم گرید بالا در شاسی و فیبر کربن در قطعات داخلی استفاده کند تا دست کاربر بعد از ۱۰ دقیقه کار کردن با گوشی بی حس نشود.

 

نمایشگر ۱۰ اینچی؛ تبلت واقعی در جیب شما

این همان جایی است که تمام سختی‌ها و قیمت بالا توجیه می‌شود.

گلکسی زد فولد ۶ وقتی باز می‌شود، یک نمایشگر ۷.۶ اینچی تقریباً مربعی به شما می‌دهد. این سایز خوب است، اما عالی نیست. نسبت تصویر مربعی باعث می‌شود وقتی فیلم می‌بینید، نیمی از صفحه سیاه باشد (Black Bars). عملاً فیلم دیدن در زد فولد ۶ تفاوت زیادی با S24 Ultra ندارد.

اما گلکسی زد ترای فولد بازی را عوض می‌کند.

وقتی این گوشی کاملاً باز شود، ما با یک پنل ۱۰.۲ اینچی (یا بیشتر) روبرو هستیم. اما مهم‌تر از سایز، نسبت تصویر (Aspect Ratio) است.

به دلیل ساختار سه تکه، وقتی گوشی باز می‌شود، نسبت تصویر عریض و سینمایی (حدود ۱۶:۱۰ یا ۱۶:۹) پیدا می‌کند.

این یعنی:

۱. تماشای فیلم: بدون نوار سیاه، تمام ۱۰ اینچ پر می‌شود. یک سینمای واقعی در جیب.

۲. وب‌گردی: سایت‌ها در حالت دسکتاپ کامل لود می‌شوند، نه حالت موبایل کشیده شده.

۳. بازی: تصور کنید کالاف دیوتی یا گنشین ایمپکت را روی یک صفحه ۱۰ اینچی OLED ۱۲۰ هرتز بدون حاشیه بازی کنید.

این محصول مرز بین “گوشی” و “تبلت” را کاملاً از بین می‌برد. اگر تا الان آیپد مینی داشتید، با خرید ترای فولد، دیگر نیازی به آن نخواهید داشت.

 

رابط کاربری One UI برای سه صفحه نمایش (چالش نرم‌افزاری)

سخت‌افزار فقط نیمی از ماجراست. اگر نرم‌افزار نتواند این سه صفحه را مدیریت کند، این گوشی شکست می‌خورد.

اندروید گوگل هنوز به طور کامل برای گوشی‌های سه تکه بهینه نشده است. اینجا جایی است که تیم نرم‌افزاری سامسونگ باید جادو کند. رابط کاربری One UI باید برای سه سناریوی مختلف آماده باشد:

۱. حالت بسته (Phone Mode):

در این حالت (مدل Flex S)، یک سوم نمایشگر رویی فعال است. کاربر باید بتواند مثل یک گوشی معمولی S24 با آن کار کند. نسبت تصویر در این حالت احتمالاً استانداردتر از زد فولد ۶ خواهد بود (یعنی عریض‌تر و خوش‌دست‌تر).

۲. حالت نیمه باز (Laptop/Camp Mode):

فرض کنید یک سوم گوشی را به عنوان پایه (یا کیبورد) روی میز می‌گذارید و دو سوم دیگر را بالا می‌آورید. یا دو سوم را روی میز می‌گذارید و یک سوم را خم می‌کنید. نرم‌افزار باید بفهمد که گوشی چطور تا شده و محتوا را جابجا کند.

۳. حالت کاملاً باز (Tablet/Desktop Mode):

اینجا One UI باید شبیه سیستم‌عامل دسکتاپ شود. تسک‌بار پایین، پنجره‌های شناور و مالتی‌تسکینگ سه تایی.

قابلیت App Continuity (تداوم برنامه) در اینجا حیاتی است. تصور کنید در حال دیدن گوگل مپس در حالت بسته هستید، گوشی را باز می‌کنید؛ نقشه باید بدون وقفه و تغییر شکلِ زشت، کل ۱۰ اینچ را پر کند. این کار برای برنامه‌نویسان اندروید یک کابوس است و سامسونگ باید با همکاری گوگل و توسعه‌دهندگان بزرگ، اپلیکیشن‌ها را برای این فرم‌فکتور جدید بهینه کند.

DeX Mode:

شاید مهم‌ترین ویژگی نرم‌افزاری ترای فولد، Samsung DeX باشد. این گوشی وقتی باز شود، عملاً یک مانیتور ۱۰ اینچی است. اگر یک کیبورد بلوتوثی به آن وصل کنید، نیازی به مانیتور خارجی ندارید. شما یک لپ‌تاپ اندرویدی کامل همراه خود دارید.

 

مقایسه احتمالی: Samsung Tri-Fold vs Huawei Mate XT

بیایید رقیب اصلی را روی میز تشریح کنیم. هواوی Mate XT استانداردها را تعیین کرده، سامسونگ چطور می‌خواهد آن را شکست دهد؟

ویژگی	Huawei Mate XT (موجود)	Samsung Galaxy Z Tri-Fold (احتمالی)
طراحی	بسیار لوکس، باریک، چرم مصنوعی	صنعتی، مینیمال، شیشه و فلز مقاوم
لولا	مکانیسم پیچیده اما کمی شکننده	لولای Flex Hinge تقویت شده با مقاومت در برابر غبار
ضد آب	ندارد (بزرگترین ضعف)	احتمالاً IP48 یا IPX8 (برگ برنده سامسونگ)
صفحه نمایش	OLED ساخت BOE	OLED LTPO ساخت Samsung Display (روشنایی بیشتر)
چیپست	Kirin 9010 (قدرت در حد میان‌رده)	Snapdragon 8 Gen 4 (قدرت پرچمدار مطلق)
نرم‌افزار	HarmonyOS (بدون گوگل)	One UI + Android 15 (با سرویس‌های گوگل)
قیمت	حدود ۲۸۰۰ دلار	پیش‌بینی: ۲۴۰۰ تا ۲۶۰۰ دلار

سامسونگ شاید در طراحیِ ظریف و باریک به پای هواوی نرسد (چون سامسونگ استانداردهای دوام سخت‌گیرانه‌تری دارد)، اما در بحث قدرت پردازشی و نرم‌افزار (به لطف گوگل) و مقاومت در برابر آب، قطعاً دست بالاتر را خواهد داشت.

 

مشخصات فنی مورد انتظار (سخت‌افزار)

اگر قرار است بیش از ۲۵۰۰ دلار پول بدهیم، زیر کاپوت چه خبر است؟

• پردازنده: بدون شک Snapdragon 8 Gen 4 for Galaxy. این پردازنده با معماری جدید کوالکام (هسته‌های Oryon)، قدرتی در حد لپ‌تاپ‌ها دارد که برای راندن ۳ صفحه نمایش با رزولوشن بالا ضروری است.
• رم و حافظه: احتمالاً نسخه پایه از ۱۶ گیگابایت رم شروع می‌شود (چون مولتی‌تسکینگ ۳ برنامه‌ای رم زیادی می‌خورد) و حافظه ۵۱۲ گیگابایت.
• دوربین: این بخش ممکن است ناامیدتان کند. به دلیل ضخامت بسیار کمِ هر لایه (حدود ۴-۵ میلی‌متر)، سامسونگ نمی‌تواند سنسورهای غول‌پیکر S24 Ultra یا لنز پریسکوپ ۱۰ برابری را در این گوشی جا دهد. ما پیش‌بینی می‌کنیم دوربین‌ها چیزی شبیه به Z Fold 6 (یعنی خوب، اما نه عالی) باشند. شاید یک سنسور ۵۰ مگاپیکسلی جدید ولی با ضخامت کم.
• S-Pen: قلم برای این تبلت ۱۰ اینچی ضروری است. اما آیا سامسونگ می‌تواند دیجیتایزر (لایه حساس به قلم) را روی نمایشگری که دو بار تا می‌شود پیاده کند؟ این یک چالش فنی بزرگ است. اگر S-Pen پشتیبانی شود، احتمالاً جایگاهی روی بدنه نخواهد داشت و باید جداگانه حمل شود.

چالش‌های بزرگ؛ چرا شاید نباید فعلاً بخریم؟

ما در تراتک وظیفه داریم هیجان شما را با واقعیت تعدیل کنیم. خرید نسل اول هر تکنولوژی (Gen 1) همیشه مثل راه رفتن روی لبه تیغ است.

۱. قیمت نجومی:

این گوشی ارزان نخواهد بود. قیمت‌گذاری احتمالاً بین ۲۴۰۰ تا ۲۸۰۰ دلار است. در ایران با هزینه‌های رجیستری و گمرک، قیمت این گوشی سر به فلک خواهد کشید. آیا ارزشش را دارد؟

۲. تعمیرپذیری (کابوس خدمات):

اگر صفحه نمایش یک گوشی معمولی بشکند، چند میلیون هزینه دارد. اگر صفحه نمایش زد فولد بشکند، حدود ۲۰-۳۰ میلیون هزینه دارد. حالا تصور کنید صفحه نمایش ۱۰ اینچیِ یکپارچه که دو لولا دارد بشکند! هزینه تعویض این پنل احتمالاً به اندازه قیمت یک آیفون نو خواهد بود. تعمیر این گوشی خارج از نمایندگی‌های رسمی تقریباً غیرممکن است.

۳. خط تای صفحه (Crease) به توان ۲:

در گوشی‌های تاشو فعلی، با یک خط تا (Crease) وسط صفحه کنار آمده‌ایم. در ترای فولد، ما دو خط تا داریم که صفحه را به سه قسمت تقسیم می‌کنند. در زوایای خاص نوری و هنگام لمس کردن صفحه، حس کردن دو فرورفتگی ممکن است برای برخی آزاردهنده باشد.

۴. محافظت و کیس:

برای گوشی که از یک طرف باز می‌شود و از طرف دیگر بسته، و یک نمایشگرش همیشه بیرون است، چطور می‌خواهید قاب محافظ بخرید؟ قاب‌های این گوشی احتمالاً بسیار عجیب، چند تکه و گران خواهند بود و شاید نتوانند از تمام زوایا محافظت کنند.

 

آینده گوشی‌های هوشمند؛ آیا “فرم فکتور” تغییر می‌کند؟

عرضه گلکسی زد ترای فولد فقط معرفی یک محصول جدید نیست؛ بلکه تلاشی برای تغییر پارادایم بازار است. سال‌هاست که فروش تبلت‌ها کاهش یافته و مردم گوشی‌های بزرگتر می‌خواهند.

ترای فولدها پاسخی به رویای همگرایی (Convergence) هستند. رویایی که می‌گوید: “چرا باید سه دستگاه (گوشی، تبلت، لپ‌تاپ) بخریم وقتی می‌توانیم یک دستگاه داشته باشیم که هر سه نقش را بازی کند؟”

اگر سامسونگ بتواند مشکل ضخامت و دوام را حل کند، تا ۵ سال آینده، گوشی‌های “باریک” (Bar Phones) امروزی تبدیل به نوستالژی خواهند شد و استاندارد جدید، گوشی‌های تاشوی چندتکه خواهند بود که در جیب جا می‌شوند اما دنیایی به وسعت ۱۰ اینچ را در برابر چشمانتان باز می‌کنند.

 

جمع‌بندی

گلکسی زد ترای فولد یک نمایش قدرت خالص است. سامسونگ با این محصول می‌خواهد فریاد بزند که هنوز پادشاه نوآوری در نمایشگرهاست و اجازه نمی‌دهد رقبای چینی تاج و تخت را تصاحب کنند.

این گوشی احتمالاً محصولی برای همه نخواهد بود. قیمتش بالاست، نگهداری‌اش سخت است و ریسک خرابی دارد. اما وجودش ضروری است. این محصول، چراغ راهی است که مسیر ۵ سال آینده صنعت موبایل را روشن می‌کند.

ما در تراتک بی‌صبرانه منتظریم تا این شاهکار مهندسی را از نزدیک لمس کنیم. نظر شما چیست؟ آیا حاضرید برای داشتن یک تبلت ۱۰ اینچی در جیبتان، ریسک خرید نسل اول ترای فولد را بپذیرید؟ یا ترجیح می‌دهید صبر کنید تا این تکنولوژی بالغ شود؟